Piet Hein Eek

Bekende ontwerper helpt lokale ambachtslieden met speciaal voor de Wereldwinkels ontworpen producten

Ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van Fair Trade Original ontwierp Piet Hein Eek een speciale collectie van hout en keramiek. Hij zei meteen ja toen hij gevraagd werd om naar Vietnam te gaan om met producenten van Fair Trade Original te werken. Eek: 'Ik hou helemaal niet van reizen. Maar Fair Trade Original is een bedrijf waar ik graag iets voor wil doen. Interessant voor mij was het ook dat ik producten mocht ontwerpen die juist veel handwerk vragen.' Samen met Sophie van Heijningen, productontwerper bij Fair Trade Original, en met de houtbewerkers en pottenbakkers in Vietnam bedacht Piet Hein Eek opvallende producten van resthout en ontwierp een serie vazen waarin traditionele schilderingen en moderne vorm samengaan.

Palmhout uit Vietnam
Wie kan beter dan Piet Hein Eek antwoord geven op de vraag: kun je producten ontwerpen van palmhout, waarbij het niet erg is als het hout gaat werken? Voor kleine houtbewerkers in ontwikkelingslanden is dat vaak een groot probleem. Het klimaat is vochtig en ze hebben geen droogovens. Zodra de producten in Europa aankomen, gaat het hout krom trekken. Met dat gegeven in zijn achterhoofd ontwierp Piet Hein Eek een serie manden, onderzetters en schalen opgebouwd uit dunne latjes hout die aan elkaar worden geregen.
Eek: 'Het in elkaar zetten van de eerste producten was best ingewikkeld. Ik had onmogelijke tekeningen opgestuurd en het rijgen van de houtjes is priegelwerk. Het hele dorp kwam om ons heen staan en keek ons op de vingers. Iedereen wilde meedoen. Op een gegeven moment kregen we hulp van een man die veel viste. Hij kon het visdraad dat wij gebruikten heel strak aantrekken en geweldig goeie knopen leggen. Toen ook de zoon en dochter van de houtwerker, die vakantie hadden, voor gingen doen hoe je de latjes het beste kon rijgen, kwam de sfeer erin. Op een gegeven moment zaten we met vier paar handen die perfect samenwerkten een prachtige mand te rijgen. Zo zijn zeven mooie prototypes tot stand gekomen voor manden, schalen en onderzetters.'

Vazen van keramiek
Voor het keramiek reisde Eek naar het keramiekdorp Bat Trang in Noord-Vietnam. Piet Hein Eek: 'Ik kwam terecht in een goed uitgerust fabriekje, waar ze op basis van mijn tekeningen al mallen hadden gemaakt. Ze waren heel voorzichtig als ik dingen voorstelde die anders waren dan ze gewend zijn. In de keramiekwereld is die angst reëel. Als je eenmaal de klei, het glazuur en de manier van stoken op elkaar hebt afgestemd, wijk je daar zo min mogelijk van af. Want bij de kleinste variaties word je vaak al verschrikkelijk afgestraft. Na veel besprekingen over de mogelijke oplossingen kwamen de eerste producten uit de mallen. Plots ontstond het gevoel dat het misschien wel kon.'
Hetzelfde gebeurde toen ze de decoraties op de vazen gingen bepalen. Met de masterpainter zocht Piet Hein Eek naar de mooiste motieven voor op de vazen. 'We wilden gebruik maken van traditionele motieven. Door die op een net iets andere manier toe te passen, kunnen die heel modern en grafisch worden. Maar ja, zij schilderen hun decoraties al eeuwenlang op dezelfde manier. En dan komt er een eigenwijze Hollander die zegt dat je de bamboestengels juist onregelmatig op de vazen moet zetten. Na veel schetsen en praten kwamen we samen tot vier mooie decoraties met bamboe, bloesem, kraanvogels en bloemen.'

Dutch Design in Development
Fair Trade Original en Piet Hein Eek werden bij elkaar gebracht door Dutch Design in Development (DDiD). DDiD koppelt Nederlandse ontwerpers aan kleine producenten in ontwikkelingslanden. Samen met lokale ontwerpers en ambachtslieden worden nieuwe producten ontwikkeld die passen in de hedendaagse westerse markt. DDiD werkt voornamelijk in opdracht van Nederlandse importeurs om de verkoop van duurzaam geproduceerde producten uit ontwikkelingslanden in Europa te bevorderen. DDiD biedt Nederlandse ontwerpers de gelegenheid om inspiratie op te doen en te werken in andere omstandigheden met vaak nog niet eerder gebruikte materialen en technieken.

Mai Vietnamese Handicrafts en Fair Trade Original
De producentgroepen waarmee Piet Hein Eek aan het werk ging zijn aangesloten bij Mai Vietnamese Handicrafts, opgericht in 1988 om iets te doen voor straatkinderen. Al snel richtte de organisatie zich op een meer structurele oplossing: het creëren van werkgelegenheid voor vooral vrouwen. Vooral de laatste jaren groeit het bedrijf flink. 30% van de winst komt ten goede aan een fonds voor studiebeurzen en leningen aan kleine bedrijven.  Fair Trade Original was een belangrijke motor achter de groei van Mai Vietnamese Handicrafts, door het plaatsen van grote orders gekoppeld aan intensieve productontwikkeling. De organisatie nam deel aan ontwikkelingsprogramma's van Fair Trade Original gericht op een betere bedrijfsvoering en verkoop via de juiste kanalen. Productieprocessen werden verbeterd. Zo bezochten de pottenbakkers uit Bat Trang collega pottenbakkers in Thailand om daar, bijgestaan door een deskundige, de fijne kneepjes van het vak te leren. In 2007 en 2008 vonden Social Audits plaats, die leidden tot concrete verbeteringen op het gebied van milieu en gezondheidsaspecten op de werkvloer. Zie hier voor meer informatie over MAI Vietnamese Handicrafts.